Symptomen van compressie van de nervus vagus: een gids voor begrip, beoordeling en ondersteuning

De nervus vagus is een van de meest invloedrijke regulerende netwerken van het lichaam – een communicatiepad dat de hersenen verbindt met het hart, de keelspieren, de spijsverteringsorganen en belangrijke immuun- en ontstekingscircuits. Door zijn uitgebreide reikwijdte kunnen zelfs subtiele irritatie, verminderde signaaloverdracht of veranderde mechanische spanning rond de nervus vagus leiden tot een breed spectrum aan sensaties die vaak worden omschreven als symptomen van compressie van de nervus vagus.

Hoewel echte anatomische “compressie” van de nervus vagus zeldzaam is, kunnen veranderingen in de omgeving van de bovenste nekwervelkolom, kaak, nek of thoracale structuren invloed hebben op hoe de zenuw functioneert. Dit artikel bespreekt hoe deze symptomen eruit kunnen zien, wat eraan kan bijdragen en hoe opkomende niet-invasieve neuromodulatiebenaderingen de vagusgerelateerde regulatie mogelijk kunnen ondersteunen.

Wat is de nervus vagus en waarom heeft “compressie” zo’n grote invloed?

De nervus vagus (hersenzenuw X) speelt een centrale rol bij het handhaven van evenwicht tussen meerdere lichaamssystemen. Hij transporteert sensorische informatie van het lichaam naar de hersenen en stuurt parasympathische signalen terug, waarmee hij helpt bij het reguleren van:

• Hartritme en autonome balans¹

• Spijsverteringsmotiliteit en secretie²

• Ontstekings- en immuunsignalering³

• Circulatie en vaattonus⁴

• Cognitieve en emotionele toestand⁵

Door deze brede betrokkenheid kunnen verstoringen in vagale signaaloverdracht zich uiten als multisysteemklachten – vaak wisselend, moeilijk te plaatsen en gemakkelijk te verwarren met andere aandoeningen.

Veel mensen die zoeken naar symptomen van compressie van de nervus vagus of symptomen van schade aan de nervus vagus ervaren ongemak of onregelmatige sensaties rond de nek en het bovenste deel van de borst, gecombineerd met klachten in andere delen van het lichaam. Deze symptomen wijzen niet noodzakelijk op structurele compressie, maar kunnen een weerspiegeling zijn van functionele irritatie van de nervus vagus, een veranderde autonome toon of mechanische gevoeligheid rond de bovenste trajecten van de zenuw.

Veelvoorkomende symptomen van compressie van de nervus vagus

Hieronder volgt een beschrijving van symptomen die vaak optreden wanneer de vagale signaaloverdracht onder druk komt te staan of verstoord raakt. Deze ervaringen kunnen sterk variëren van persoon tot persoon, wat de brede invloed van de nervus vagus op meerdere lichaamssystemen weerspiegelt.

Cardiovasculaire symptomen

De auriculaire tak van de nervus vagus beïnvloedt de autonome regulatie van het hart. Wanneer de signaalbalans verstoord raakt, kan het lichaam tijdelijk verschuiven naar een sympathische (“vecht-of-vlucht”) dominantie, wat kan bijdragen aan symptomen zoals:

• Onregelmatige hartgevoelens of schommelingen in het hartritme¹

• Gevoelens van flauwte of lichtheid in het hoofd bij het opstaan⁶

• Variabiliteit in de bloeddruk⁷
  

Nek- en keelgevoelens

Subtiele mechanische veranderingen in de bovenste nekwervelgewrichten (C0–C2) kunnen invloed hebben op de lokale omgeving rond de zenuwwortels, wat sommige mensen begrijpelijkerwijs interpreteren als “compressie”.

Omdat de nervus vagus door de nek loopt naast de carotisschede, melden veel mensen:

• Een gevoel van spanning of volheid aan de basis van de schedel

• Keelspanning

• Moeite met het coördineren van slikken⁸
  

Veranderingen in de spijsvertering

De nervus vagus speelt een sleutelrol bij maaglediging en darmmotiliteit. Veranderde signaaloverdracht kan bijdragen aan:

• Misselijkheid of een onrustige maag⁹

• Een opgeblazen gevoel of vertraagde spijsvertering²

• Episodes van reflux¹⁰
  
  

Cognitieve, sensorische en regulatoire symptomen

De overkoepelende term “symptomen van vagusdisfunctie” wordt vaak gebruikt om deze brede mix van sensaties te beschrijven, waarvan veel verband houden met veranderingen in vagale toon, vaak geassocieerd met:

• Hersenmist en cognitieve vertraging⁴

• Schommelende energie of aanhoudende vermoeidheid¹¹

• Moeite met concentreren¹²

• Temperatuurgevoeligheid of stressintolerantie¹³
  
  

Stemmingsgerelateerde toestanden

Sommige mensen verwijzen naar deze patronen als symptomen van een onderactieve nervus vagus, wat een gevoel van verminderde kalmte, veerkracht of autonome flexibiliteit weerspiegelt. Vagale signaaloverdracht is nauw verbonden met hersenstamroutes die betrokken zijn bij de regulatie van de stressrespons van het lichaam. Onderzoek suggereert dat vagale disregulatie geassocieerd kan zijn met:

• Sombere stemming¹⁴

• Verhoogde stressreactiviteit¹⁵

• Rusteloosheid of innerlijke spanning
  
  

Duizeligheid en evenwichtssensaties

Veranderde vagale signaaloverdracht, vooral in combinatie met nekspanning, kan leiden tot sensaties die worden omschreven als:

• Duizeligheid¹⁶

• Een “zweverig” gevoel

• Druk in het hoofd

Deze symptomen weerspiegelen vaak autonome aanpassingen in plaats van structurele beschadiging.

Wat draagt bij aan irritatie of “compressie” van de nervus vagus?

Veranderde vagale activiteit is vaak multifactorieel en wordt beïnvloed door zowel mechanische als fysiologische factoren. Deze factoren kunnen de gevoeligheid langs vagale banen verhogen of de signalen die de zenuw verzendt en ontvangt wijzigen. De literatuur identificeert verschillende bijdragers aan verminderde of verstoorde vagusfunctie, waaronder:

• Nekspanning en houdingsbelasting – Veranderingen in cervicale mechanica kunnen de sensorische omgeving rond cervicale zenuwwortels beïnvloeden.

• Chronische stress en verhoogde sympathische activatie¹⁵ – Aanhoudende stress kan de vagale toon verlagen en herstelsignalering beïnvloeden.

• Ontstekingsactiviteit en immuunstress³ – Cytokineactiviteit communiceert rechtstreeks met vagale afferenten.

• Eerdere virale ziekte – Postvirale vermoeidheid en aanhoudende klachten kunnen gepaard gaan met veranderde vagus-immuuncommunicatie¹¹.

• Metabole en endocriene schommelingen – Glucoseregulatie en metabole stress kunnen vagale signaaloverdracht beïnvloeden³.

• Trauma (fysiek of emotioneel) – Kan bij sommige mensen langdurige verschuivingen in autonome patronen veroorzaken.

• Postoperatieve of procedurele irritatie – Met name in de nek, borstkas of spijsverteringsorganen¹⁷.

Over het algemeen wijzen deze factoren vaker op functionele veranderingen in vagale signaaloverdracht dan op bevestigde structurele compressie of beschadiging.

Hoe symptomen van de nervus vagus worden beoordeeld

De beoordeling van vagale symptomen richt zich doorgaans op het herkennen van patronen in plaats van het identificeren van één enkele oorzaak. Een zorgverlener kan de klachtenanamnese doornemen, autonome regulatie onderzoeken en factoren zoals cervicale uitlijning, spijsverteringsfunctie en cardiovasculaire reacties in overweging nemen.

Structurele problemen worden geëvalueerd wanneer specifieke klinische tekenen daar aanleiding toe geven. Voor wie op zoek is naar een laagdrempeliger startpunt kunnen gestructureerde zelfevaluaties helpen om trends in vagale functie te herkennen en een meer gestructureerd inzicht in vagale regulatie te ondersteunen.

Waarom oor-gebaseerde vagale neuromodulatie wordt onderzocht

Het uitwendige oor bevat de auriculaire tak van de nervus vagus en biedt een uniek, niet-invasief toegangspunt om vagale banen te stimuleren via transcutane vaguszenuwstimulatie (tVNS). In tegenstelling tot geïmplanteerde vagusstimulatoren levert tVNS zachte elektrische impulsen met lage intensiteit aan het huidoppervlak, waardoor onderzoekers vagale mechanismen kunnen bestuderen zonder chirurgische ingreep.

Klinische studies hebben onderzocht hoe deze benadering autonome balans, hartslagvariabiliteit (HRV), circulatoire regulatie, ontstekingssignalering, cognitieve prestaties en energieniveaus kan ondersteunen, met name in de context van postvirale vermoeidheid. Een groot deel van het bestaande bewijs is verkregen met lage-intensiteit tragusstimulatie, een van de belangrijkste vormen van tVNS die tot nu toe zijn onderzocht.

Wat de opkomende wetenschap laat zien

Cardiovasculaire autonome ondersteuning

Studies naar tVNS-neuromodulatie hebben gerapporteerd:

• Verminderde bloeddrukvariabiliteit bij acute hartgerelateerde aandoeningen⁷

• Toegenomen cardio-vagale baroreflexgain, een belangrijke marker van autonome stabiliteit, bij rechtszijdige stimulatie¹⁸

Verbeterde autonome veiligheid en verdraagbaarheid

In een overzicht van 205 personen die auriculaire tVNS ondergingen, werden geen stimulatiegerelateerde ernstige bijwerkingen vastgesteld; slechts een klein aantal deelnemers meldde milde, tijdelijke sensaties²³.

Ontsteking en immuunsignalering

Onderzoek toont verminderingen aan in ontstekingsmarkers zoals TNF-α en IL-8 na actieve stimulatie in vergelijking met een placebogroep¹⁹.

Circulatie en vaatfunctie

Studies laten zien dat de perifere microcirculatie verbetert met tVNS-neuromodulatie in vergelijking met schijnstimulatie, waarbij het apparaat wordt aangebracht maar geen stroom wordt toegediend²⁰.

Cognitieve en leerondersteuning

Klinische studies wijzen op verbetering van geheugenterugroeping, leersnelheid en cognitieve prestaties na sessies met tVNS-neuromodulatie²¹.

Ondersteuning bij postvirale symptomen

Auriculaire neuromodulatie heeft vroege aanwijzingen laten zien voor het verminderen van postvirale vermoeidheid, cognitieve belasting en gerelateerde symptomen in gestructureerde onderzoekscontexten²².

Deze bevindingen onderstrepen de centrale rol van de nervus vagus bij het handhaven van de regulatie van het hele lichaam en verklaren waarom het ondersteunen van zijn activiteit kan helpen bij het verlichten van symptomen die vaak worden toegeschreven aan “compressie.”

Nurosym: een niet-invasief draagbaar systeem ontworpen ter ondersteuning van vagale regulatie

Naarmate de interesse in zachte, niet-invasieve manieren om de nervus vagus te stimuleren is toegenomen, hebben technologische ontwikkelingen oor-gebaseerde neuromodulatie toegankelijk gemaakt buiten gespecialiseerde onderzoeksomgevingen. In plaats van geïmplanteerde hardware of klinische procedures maken moderne systemen het mogelijk om vagale banen comfortabel thuis via het uitwendige oor te stimuleren.

Nurosym is een CE-gecertificeerd, niet-invasief draagbaar apparaat dat zorgvuldig gekalibreerde elektrische impulsen afgeeft aan de auriculaire tak van de nervus vagus. Het is ontworpen voor gebruiksgemak en past eenvoudig in dagelijkse routines, waardoor vagale ondersteuning toegankelijk en praktisch wordt.

Nurosym is bedoeld om de eigen regulerende processen van het lichaam te ondersteunen. Onderzoek heeft aangetoond dat zachte auriculaire stimulatie markers die verband houden met vagale activiteit kan beïnvloeden, waaronder hartslagvariabiliteit (HRV), ontstekingssignalering, microcirculatie, energieniveaus en aspecten van cognitieve prestaties.

Met meer dan 50 afgeronde of lopende klinische studies, waaronder gerandomiseerde, placebogecontroleerde ontwerpen, en een sterk veiligheidsprofiel over meer dan vier miljoen sessies, vertegenwoordigt Nurosym een moderne benadering van het ondersteunen van vagusgerelateerde regulatie op een eenvoudige, alledaagse manier.

Figuur 1: Angstscores (Burns Anxiety Inventory) op dag 0 (D0), dag 10 (D10) en bij follow-up na 1 maand. Deelnemers lieten een duidelijke afname van angstsymptomen zien gedurende de 10-daagse stimulatieperiode, waarbij de verbeteringen grotendeels behouden bleven één maand na het stoppen van de interventie.

Kan vagale neuromodulatie helpen bij symptomen van compressie van de nervus vagus?

Hoewel “compressie van de nervus vagus” zelden structureel van aard is, ervaren veel mensen een combinatie van symptomen die verband houden met verminderde vagale activiteit, irritatie of autonome disbalans.

Vroeg onderzoek suggereert dat zachte auriculaire neuromodulatie:

• de vagale signaaloverdracht kan ondersteunen,

• kan helpen bij het reguleren van autonome patronen die samenhangen met nekgerelateerde sensaties,

• kan bijdragen aan een grotere veerkracht tegenover stressoren, en

• een betere cardiovasculaire en spijsverteringsbalans kan ondersteunen.

Deze bevindingen maken neuromodulatie tot een gebied van groeiende wetenschappelijke interesse voor mensen die ondersteunende, niet-farmacologische benaderingen van vagusgerelateerde symptomen willen verkennen.

Belangrijkste inzicht

De nervus vagus beïnvloedt vrijwel elk belangrijk regulerend systeem in het lichaam. Symptomen die worden omschreven als een “beknelde nervus vagus in de nek” ontstaan vaak door functionele disregulatie in plaats van echte structurele inklemming. Inzicht in deze mechanismen en hun rol in herstel, autonome balans en sensorische regulatie opent de deur naar ondersteunende strategieën.

Daaronder is oor-gebaseerde neuromodulatie, waaronder systemen zoals Nurosym, naar voren gekomen als een veelbelovende, door onderzoek ondersteunde benadering voor mensen die gerelateerde symptomen op een natuurlijke en niet-invasieve manier vanuit huis willen ondersteunen.

Referenties

1. Floras JS, Ponikowski P. The sympathetic/parasympathetic imbalance in heart failure with reduced ejection fraction. Eur Heart J. 2015;36:1974–1982.

2. Bonaz B, Sinniger V, Pellissier S. Vagal regulation of digestion and inflammation. Cold Spring Harb Perspect Med. 2019;9(8):a034199.

3. Pavlov VA, Tracey KJ. Neural regulation of immunity: molecular mechanisms and clinical translation. Nat Rev Endocrinol. 2012;8(12):743–54.

4. Dasari TW, Csipo T, et al. Low-level tragus stimulation improves peripheral microcirculation in heart failure. J Card Fail. 2021;27(5):568–576.

5. Sfera A, Rahman L, et al. Vagus nerve signalling and cognitive processes. Int J Mol Sci. 2023;24(16):12648.

6. Petelin Gadze Z, Bujan Kovac Z, et al. Autonomic involvement and fainting. Seizure. 2018;57:11–13.

7. Nagai M, Dote K, et al. Blood Pressure Variability After Non-invasive Low-level Tragus Stimulation in Acute Heart Failure. J Cardiovasc Transl Res. 2024;17(6):1347–1352. doi:10.1007/s12265-024-10544-4.

8. Kenny SE, Bordoni B. Swallowing and vagus nerve involvement. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023.

9. Babic T, Browning KN. The role of vagal pathways in nausea and gastric signals. Eur J Pharmacol. 2014;722:38–47.

10. Hong D, Kamath V, et al. Vagal involvement in reflux symptoms. Surg Endosc. 2002;16(7):1042–5.

11. Rodriguez E, Pou C, et al. Immune dysfunction and chronic tiredness. Oxf Open Immunol. 2023;4(1):iqad003.

12. Thakkar R, Engelhart A, et al. Vagal neuromodulation enhances decoding and attention. Brain Stimul. 2020;13(6):1813–1820.

13. Sorski L, Gidron Y. Stress signalling and vagal function. Cells. 2023;12(12):1632.

14. O’Keane V, Dinan TG, et al. Vagal involvement in low mood states. Biol Psychiatry. 2005;58:963–968.

Peña DF, Engineer ND, McIntyre CK. Trauma, stressroutes en vagale signalering. Biol Psychiatry. 2013;73:1071–1077.

Beh S. Vestibulaire bijdragen aan duizeligheid. Otol Neurotol. 2021;42(2):e233–e236.

Breit S, Kupferberg A, et al. De rol van de nervus vagus bij chirurgische en procedurele omstandigheden. Front Psychiatry. 2018;9:44.

Gentile F, Giannoni A, et al. Acute rechtszijdige transcutane nervus-vagus-stimulatie verbetert de cardio-vagale baroreflexgain bij chronisch hartfalen. Clin Auton Res. 2025;35:75–85.

Stavrakis S, Elkholey K, et al. Neuromodulatie verlaagt inflammatoire cytokinen bij hartfalen. J Am Heart Assoc. 2022;11(3):e023582.

Dasari T, Csiszar A, et al. Verbeteringen van de microcirculatie na laag-niveau tragusstimulatie. J Card Fail. 2021;27(5):568–576.

Thakkar R, Richardson J, et al. Vagale neuromodulatie verbetert het geheugen (herinneringsprestatie). Behav Brain Res. 2023;438:114164.

Verbanck P, et al. Verbeteringen in post-virale vermoeidheid en cognitieve symptomen na neuromodulatie. Adv Neurol Neurosci Res. 2012;2:1–13.

Dalle Luche G, Dundovic S, et al. Eerste rapport over veiligheid en verdraagbaarheid van laag-niveau tragusneuromodulatie bij cardiovasculaire patiënten. JACC. 2 april 2024;83(13 Suppl A). Poster 1392-203.

Disclaimer – Deze inhoud is uitsluitend bedoeld ter informatie en is geen vervanging voor medisch advies. Nurosym is een niet-invasief draagbaar systeem en is niet bedoeld om een ziekte of aandoening te diagnosticeren, behandelen, genezen of te voorkomen. Raadpleeg altijd een zorgprofessional voor persoonlijke begeleiding.

Terug naar blog